Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), “İstatistiklerle Gençlik 2025” bültenini yayımlayarak ülkemizdeki genç nüfusun durumunu gözler önüne serdi. Rapor, genç nüfus oranının tarihsel bir düşüş göstererek yüzde 14,8 seviyesine gerilediğini ortaya koydu. Bu dinamik demografide, ne eğitimde ne de istihdamda olanların oranındaki artış ve eğitim göçü, gençliğin karşı karşıya kaldığı sosyo-ekonomik sıkıntıları açıkça ortaya koyuyor.
TÜİK’in verilerine göre, 2025 yılı itibarıyla 15-24 yaş aralığındaki genç nüfus 12 milyon 708 bin 348 kişi olarak belirlendi ve bu toplam nüfusun yüzde 14,8’ini oluşturdu. Bu yıl, Avrupa Birliği İstatistik Ofisi’nin tanımına göre 15-29 yaş aralığını kapsayan genç nüfus verileri de raporda yer aldı. Türkiye’nin toplam nüfusunun 2025 yılı sonu itibarıyla 86 milyon 92 bin 168 kişiye ulaşacağı öngörülüyor. Genç nüfusun cinsiyet dağılımı ise yüzde 51,2 erkek, yüzde 48,8 kadın olarak belirlendi. Birleşmiş Milletler’in verilerine göre, 1950 yılında genç nüfus oranı yüzde 20,8 iken, bu oranın 2025’te yüzde 14,8’e düşeceği tahmin ediliyor.
Nüfus projeksiyonlarına göre, genç nüfus oranının 2030’da yüzde 14,8, 2040’ta yüzde 12,2, 2060’ta yüzde 10,3, 2080’de yüzde 8,8 ve 2100’de yüzde 9,6 olacağı öngörülmekte. Düşük senaryoda bu oranın 2100 yılına kadar yüzde 7,2’ye gerilemesi, yüksek senaryoda ise yüzde 11,4 seviyesinde kalması bekleniyor.
Avrupa Birliği üyesi 27 ülkenin genç nüfus ortalaması 2025 yılı için yüzde 10,7 olarak hesaplandı. En yüksek genç nüfus oranına sahip ülkeler arasında İrlanda (yüzde 12,7), Hollanda (yüzde 12,2) ve Danimarka (yüzde 12,2) ile birlikte Türkiye, yüzde 14,8’lik oranıyla AB ortalamasının üzerinde yer aldı. Dünya genelinde ise genç nüfus ortalaması yüzde 15,6 olarak belirlendi.
2025 yılında genç nüfus oranının en yüksek olduğu il Şırnak oldu ve bu oran yüzde 20,4 olarak kaydedildi. Hakkari yüzde 20, Siirt ise yüzde 19,8 ile onu takip etti. Genç nüfus oranının en düşük olduğu iller ise Balıkesir (yüzde 11,7), Ordu (yüzde 11,9) ve Muğla (yüzde 12) olarak sıralandı.
Yaş gruplarına göre genç nüfus dağılımında, yüzde 30,3’ü 15-17 yaş aralığında, yüzde 20,4’ü 18-19 yaş grubunda, yüzde 29,2’si 20-22 yaş grubunda ve yüzde 20,1’i ise 23-24 yaş grubunda yer aldı. 15 yaşındaki gençler için beklenen yaşam süresi ise 64,3 yıl olarak hesaplandı; bu süre erkeklerde 61,7 yıl, kadınlarda ise 66,9 yıl oldu.
Genç kadınların evlilik durumu incelendiğinde, genç erkeklerin yüzde 96,8’inin hiç evlenmediği, yalnızca yüzde 3,1’inin evli olduğu görülürken, genç kadınlarda hiç evlenmeyenlerin oranı yüzde 88,9, evli olanların oranı ise yüzde 10,7 olarak belirlendi. Bu durumda evli genç kadın oranı, evli genç erkek oranının 3,5 katına ulaştı.
2024 yılı iç göç verilerine göre, 15-24 yaş grubundaki gençlerde göçün temel nedeni eğitim oldu ve eğitim amacıyla göç eden genç sayısı 448 bin 826 olarak kaydedildi. İş bulma amacıyla göç edenlerin sayısı 102 bin 660, aile bireylerine bağlı göç edenlerin sayısı ise 79 bin 831 olarak belirlendi.
Yükseköğretimde okullaşma oranı 2024-2025 öğretim yılında yüzde 46,3 olarak gerçekleşti. Bu oran erkeklerde yüzde 39,9, kadınlarda ise yüzde 53 olarak kaydedildi.
Ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin oranı ise 2024 yılında yüzde 22,9 iken, 2025’te yüzde 23,3’e yükseldi. Bu oran genç erkeklerde yüzde 16,3, genç kadınlarda ise yüzde 30,9 oldu. Genç işsizlik oranı ise yüzde 16,3’ten yüzde 15,3’e geriledi.
Genç nüfusun istihdam oranı 2025 yılı itibarıyla yüzde 40,3’e ulaşırken, istihdam edilen gençlerin yüzde 57,9’u hizmet sektöründe, yüzde 30,5’i sanayi sektöründe ve yüzde 11,6’sı tarım sektöründe çalışıyor.
